Rodzaje żywienia medycznego

Żywienie medyczne jest niezbędnym elementem leczenia. Jego cel jest zapewnienie odpowiedniej podaży składników pokarmowych, których pacjent nie jest w stanie przyjąć z tradycyjnymi posiłkami.

Żywienie medyczne oznacza podawanie pacjentowi odpowiednio zbilansowanych produktów odżywczych doustnie, przez zgłębnik (sondę) założony do przewodu pokarmowego lub bezpośrednio do krwioobiegu (tzw. żywienie dożylne)

Rodzaje i znaczenie żywienia medycznego

Wyróżniamy dwa podstawowe rodzaje żywienia medycznego:

• żywienie drogą przewodu pokarmowego, nazywane żywieniem dojelitowym lub enteralnym; żywienie doustne przez podawanie specjalnych produktów żywieniowych jest zaliczane do żywienia droga przewodu pokarmowego
• żywienie z ominięciem przewodu pokarmowego, nazywane dożylnym lub parenteralnym.

Żywienie drogą przewodu pokarmowego jest najbardziej fizjologiczną metodą podawania składników odżywczych. Żywienie dożylne powinno być stosowane tylko wtedy, gdy przewód pokarmowy pacjenta nie funkcjonuje. Jest ono obarczone również znacznie większa ilością powikłań niż żywienie drogą przewodu pokarmowego

Żywienie medyczne drogą przewodu pokarmowego

Żywienie drogą przewodu pokarmowego jest najbardziej naturalną formą żywienia i powinno być metodą z wyboru u chorych wymagających wspomagania żywieniowego. Nawet niewielkie ilości jedzenia wprowadzone do przewodu pokarmowego stymulują perystaltykę jelit i wydzielanie enzymów trawiennych oraz żółci. Pokarm może być podawany do różnych odcinków przewodu pokarmowego i w różny sposób.

Żywienie doustne

Najprostsze i najmniej inwazyjne jest podawanie żywienia doustnie. Zaleca się stosowanie specjalnych preparatów odżywczych, które można spożywać pomiędzy posiłkami lub wzbogacać nimi potrawy.

Bardzo ważne jest, by żywienie medyczne doustne wprowadzić odpowiednio wcześnie, gdy tylko zaobserwujemy, że chory je mniej niż zwykle lub zaczyna chudnąć. Podanie dodatkowej energii i substancji odżywczych w postaci specjalnie opracowanych produktów do żywienia medycznego pomaga poprawić stan odżywienia pacjenta i reakcję na zastosowane leczenie. Żywienie medyczne wpływa również pozytywnie na proces gojenia się ran i odleżyn oraz obniża ryzyko wystąpienia infekcji i powikłań. Produkty do żywienie medycznego, bogate w energię i składniki odżywcze można kupić w aptece bez recepty. Są to produkty przeznaczone do picia.

Żywienie przez zgłębnik

Chorzy, którzy z różnych powodów (np. urazu szczęki czy niemożności połykania spowodowanego chorobą przełyku) nie są w stanie przyjmować pokarmów doustnie, wymagają diety płynnej, podawanej bezpośrednio do żołądka lub jelita cienkiego. Służy do tego zgłębnik (sonda), czyli specjalna rurka założona przez nos lub usta pacjenta. Ta metoda odżywiania jest stosowana maksymalnie do kilku tygodni.

Żywienie przez PEG

Jeśli wystąpi konieczność dłuższego bezpośredniego wprowadzania pokarmu do żołądka lub jelita, wykonuje się tzw. PEG, czyli przezskórną endoskopową gastrostomię lub jejunostomię. Jest to specjalny otwór w powłokach jamy brzusznej (przetoka odżywcza) prowadzący do żołądka (gastrostomia) lub jelita czczego (jejunostomia), będącego początkowym odcinkiem jelita cienkiego. Przez PEG można podawać odpowiednio zmiksowane diety kuchenne, a także gotowe diety przemysłowe – nie tylko w warunkach szpitalnych, ale także w domu.

Żywienie pozajelitowe

W przypadku całkowicie lub częściowo niefunkcjonującego układu pokarmowego konieczne staje się wdrożenie żywienia pozajelitowego. Specjalne mieszanki elementarne, zawierające aminokwasy, kwasy tłuszczowe, cukry proste, elektrolity, pierwiastki śladowe i witaminy, podaje się bezpośrednio do krwiobiegu. Płyny odżywcze podaje się przez cewniki wszczepione do dużych żył doprowadzających krew do serca lub kaniule umieszczane w cieńszych żyłach obwodowych.