Jak sprawdzić stan odżywienia pacjenta?

Utrata apetytu, nudności i mdłości często dokuczają pacjentom. W czasie choroby pacjenci często czują się osłabieni, nie mają siły na wykonywanie codziennych czynności, a ich układ odpornościowy jest znacznie osłabiony. Za problemy te odpowiedzialny może być m.in. zły stan odżywienia. Pojawia się on jako rezultat zmniejszonego spożycia pokarmów połączonego z większym zapotrzebowaniem energetycznym chorych.

Utrata apetytu, nudności i mdłości często dokuczają pacjentom. W czasie choroby pacjenci często czują się osłabieni, nie mają siły na wykonywanie codziennych czynności, a ich układ odpornościowy jest znacznie osłabiony. Za problemy te odpowiedzialny może być m.in. zły stan odżywienia. Pojawia się on jako rezultat zmniejszonego spożycia pokarmów połączonego z większym zapotrzebowaniem energetycznym chorych.

Stan odżywienia

By ocenić stan odżywienia pacjenta, należy sprawdzić:

1. Wskaźnik BMI, obliczony ze wzoru:

BMI = masa [kg]/(wzrost [m])²

Interpretacja:

BMI < 18,5 → niedowaga oznaczająca zły stan odżywienia,a nawet ryzyko niedożywienia

BMI = 18,5–20 → ryzyko rozwinięciasię złego stanu odżywienia,

BMI > 20 → waga prawidłowa, niskie ryzyko rozwoju złego stanu odżywienia.

Przykład:

Pacjent ma 175 cm wzrostu i waży 52 kg. Jego BMI = 52/1,75² = 52/3,0625 = 17, czyli jest on zagrożony złym stanem odżywieniai wymaga wsparcia w postaci żywienia medycznego.

2. Procent utraty masy ciała w ciągu ostatnich 3 miesięcy, obliczony ze wzoru:

100 - (masa ciała aktualna/masa ciała sprzed 3 miesięcy*100) [%]

Interpretacja:

Ubytek masy ciała < 5% → prawidłowy stan odżywienia,

Ubytek masy ciała = 5–15% → pogorszony stan odżywienia,

Ubytek masy ciała = 16–25% → zły stan odżywienia lub niedożywienie

Ubytek masy ciała > 25% → ciężkie niedożywienie, zagrażające życiu pacjenta

Przykład:

3 miesiące temu pacjent ważył 70 kg. W chwili obecnej waży 57 kg.

100 - (57/70*100) = 100 - 81 = 19

Z obliczeń wynika, że masa ciała pacjenta spadła o 19% w ciągu ostatnich 3 miesięcy. Oznacza to, że jego stan odżywienia bardzo się pogorszył i może skutkować poważnymi powikłaniami.

3. W sytuacji, kiedy z braku danych niemożliwe jest wykonanie powyższych obliczeń, warto spróbować odpowiedzieć na pytania:

• Czy ubrania pacjenta wydają się luźniejsze?
• Czy obrączka/zegarek pacjenta wydają się luźniejsze?

Jeśli odpowiedź jest twierdząca, istnieje spore ryzyko, że stan odżywienia pacjenta jest pogorszony.

4. W ocenie stanu odżywienia pomocna jest też obserwacja choregoi stwierdzenie, ile pacjent zjada oraz czy je mnie niż przed chorobą.

Jeśli ilość spożywanych pokarmów wyraźnie się zmniejszyła, oznacza to, że chory jest zagrożony rozwinięciem złego stanu odżywienialub już obecnie wymaga wsparcia w postaci żywienia medycznego.

Sprawdzanie parametrów opisanych w tym artykule powinno powtarzać się co kilka tygodni, a w długo trwających chorobach i ciężkich stanach – nawet co tydzień.